انواع افزایش سرمایه شرکت‌ها

افزایش سرمایه یعنی چه؟

همواره یکی از مباحث داغ بورس مبحث افزایش سرمایه بوده است. هرچه تعداد سهام منتشرشده در یک شرکت بیشتر باشد، علاوه بر اعتبار بالا برای شرکت، باعث می‌شود قدرت نقد شوندگی سهام موردنظر افزایش یابد؛ یعنی همیشه و در هر قیمتی، خریدار و فروشنده وجود داشته باشد. به زبان دیگر خریدار برای خرید، و فروشنده برای فروش سهمش گیر نکند. افزایش سرمایه یعنی اینکه به سهام‌دار تعداد سهام بیشتری می‌دهند، اما قیمت آن را پایین می‌آورند.

یک کارگاه نجاری را در نظر بگیرید که توسط شما و 4 نفر از دوستانتان جمعا با سرمایه 100 میلیون تأسیس و به 5 سهم 20 میلیونی تقسیم می‌شود و شما مالک یکی از پنج سهم آن هستید. بعد از چند سال فعالیت، تصمیم می‌گیرید با اضافه کردن چند دستگاه پیشرفته خط تولید را توسعه دهید. این کار فرصتی به شما می‌دهد تا بتوانید کسب‌وکارتان را بزرگ‌تر کنید. برای این منظور 4 گزینه پیش رو دارید:

1- افزایش سرمایه از محل سود انباشته

فرض کنید در این چند سال 450 میلیون تومان کارگاه سود‌آوری داشته است. در سال‌های گذشته 50 میلیون تومان آن را به‌عنوان سود، بین خودتان تقسیم کرده‌ و 400 میلیون تومان آن را به‌عنوان سود انباشته ذخیره کرده‌اید. فرض کنید الآن ارزش امروز سهمتان از کارگاه تقریباً 80 میلیون تومان شده است. در حال حاضر تصمیم می‌گیرید با افزایش سرمایه از خزانه سود انباشته‌شده، کارگاه را توسعه دهید و درواقع اعتبار کارگاه را بالا ببرید.

خب با این حساب، سرمایه کارگاه از 100 به 500 میلیون تومان تغییر می‌یابد. به عبارتی کارگاه شما 400 درصد افزایش سرمایه می‌دهد؛ یعنی هر سهم، تبدیل به 5 سهم شده ولی قیمت آن به 16 میلیون کاهش می‌یابد. با این‌ کار عملاً در سرمایه‌ها تغییری ایجاد نمی‌شود، اما تعداد سهام بیشتر می‌شود. به این تعداد سهامی که اضافه می‌شود سهام جایزه و به این روش، افزایش سرمایه از سود انباشته می‌گویند. افزایش سرمایه شرکت‌ها هم دقیقاً طبق همین مدل است. برای اینکه بدانید قیمت سهم بعد از افزایش سرمایه چه مقدار می‌شود از فرمول زیر استفاده کنید:

2- افزایش سرمایه از محل اورده نقدی و مطالبات حال شده

بیایید فرض کنیم کارگاه شما بعد از این چند سال فعالیت، دستگاه‌های مختلفی را خریداری کرده و برای توسعه، نیاز به سرمایه بیشتری دارد. اینجا 2 راهکار وجود دارد؛ یا اینکه باید وام گرفته شود، یا از سهامداران قدیم و همچنین افراد جدیدی که حاضر به سرمایه‌گذاری هستند، این سرمایه فراهم شده و در ازای آن، به آن‌ها سهام داده شود؛ به این حالت آورده نقدی می‌گویند. همچنین در این مورد، شرکت ابتدا به سهام‌داران فعلی حق انتخاب می‌دهد که اگر آن‌ها مایل به سرمایه‌گذاری باشند، نسبت به سایرین اولویت دارند. به این حق اولویت، حق تقدم می‌گویند.

مطالبات حال شده هم یعنی اینکه اگر شخصی از کارگاه طلبی دارد، می‌تواند به‌جای طلبش در سهام کارگاه شریک شود؛ درواقع این طلب می‌تواند همان سود احتمالی باشد که در مجمع عمومی سالیانه تصمیم گرفته می‌شود به سهام‌داران پرداخت شود. معمولاً افزایش سرمایه از آورده نقدی و مطالبات حال شده باهم صورت می‌گیرد.

 ادامه این مثال را در یک شرکت دنبال کنیم:

این سهام دیگر جایزه نیست و یک سهام‌دار اگر می‌خواهد از حق‌تقدم خود استفاده کند، باید برای هر تعداد سهمی که بعد از افزایش سرمایه به وی تعلق می‌گیرد، مبلغ 100 تومان به شماره‌حساب گفته‌شده از سمت شرکت واریز کند تا بتواند مالک این سهام شود. در کل هر سهام‌دار 3 گزینه دارد:

1. 100 تومان را پرداخت کند و مالک سهام اضافی شود.

2. حق تقدم‌ خود را به فروش برساند.

3. هیچ کاری نکند؛ در این صورت به‌طورخودکار، بعد از 2 ماه، حق تقدم به قیمت روز محاسبه‌شده و مبلغ آن به‌حساب سهام‌دار نزد کارگزاری واریز می‌شود.

قیمت جدید سهام بعد از این مدل افزایش سرمایه، طبق فرمول زیر محاسبه می‌شود:

برای مثال قیمت هر سهم یک شرکت قبل از رفتن به مجمع افزایش سرمایه 500 تومان بوده است. این شرکت افزایش سرمایه 150 درصدی از محل آورده نقدی سهامداران دارد و قیمت 100 تومان بابت مالکیت سهم در نظر گرفته می‌شود. قیمت جدید پس از مجمع به این قرار است:

A =150/100 = 1.5

500+(100*1.5) \ 1+1.5 =260=قیمت سهم پس از افزایش سرمایه

260-100=160= قیمت جدید سهم پس از افزایش سرمایه

3- افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها

حالا حالتی را تجسم کنید که دستگاه‌هایی که با سرمایه 100 میلیون تومان خریداری‌شده، بعد از چند سال تورم به ارزش بالاتری رسیده‌اند؛ بنابراین شما با شرکایتان تصمیم می‌گیرید که دارایی‌های خود را مجدداً ارزیابی کنید یا به‌بیان‌دیگر سرمایه کارگاه را بروز کنید. خب کاری که می‌کنید این است که یک کارشناس بیاورید تا ارزش روز دارایی‌های کارگاه را تخمین بزند.

وی بعد از کارشناسی به شما می‌گوید ارزش این دارایی‌ها در حال حاضر 200 میلیون تومان است؛ یعنی کارگاه شما دو برابر ارزش ابتدائی آن می‌ارزد و افزایش سرمایه 100 درصدی از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها دارد. در این حالت هر تعداد سهمی که داشته باشید به میزان افزایش سرمایه اضافه می‌شود و قیمت هم به همان میزان کاهش می‌یابد.

مثلا اگر ارزش روز سهمتان در کارگاه 50 میلیون تومان شده باشد. حالا 1 سهم 50 میلیونی شما به 2 سهم 25 میلیونی تبدیل می‌شود؛ همچنین 2 سهم مسعود به 4 سهم تبدیل می‌شود.

فرمول محاسبه قیمت سهم پس از افزایش سرمایه دقیقاً مثل روش سود انباشته است.

4- افزایش سرمایه از محل صرف سهام

این مورد فعلا در بازار ایران رایج نیست. بنابراین از توضیح دادن آن صرف نظر می‌کنیم.

نتیجه

شرکت‌ها به دلایل مختلف از جمله افزایش نقدینگی، جذاب‌تر شدن قیمت‌ها، اصلاح ساختار مالی درون شرکت و … هر چند سال یکبار افدام به افزایش سرمایه می‌کنند که جزئیات آن در بالا گفته شد. البته دانستن این اطلاعات برای شما لزومی ندارد و همه این‌ها را کارگزارتان بهتر از من و شما محاسبه می‌کند؛ اما در حدی که ناآگاه نباشید که چه اتفاقی این میان رخ می‌دهد، لازم است. درهرحال قیمت سهام یک شرکت با تمام افزایش‌ها و کاهش‌هایی که دارد، در بلندمدت باید به ارزش اصلی خود برسد.